प्रेरणास्थान : वा. न. सरदेसाईची सुंदर गझल जे कधी न जमले मजला
जे कधी न जमले मजला, इतरांना जमले होते...
माझ्यासम तेही प्याले, पण ते ना वमले होते !
ती लाट तुझी बघताना, केसांची डोळ्यांवरली
नुसतेच न शिणले डोळे, तिरळ्याने नमले होते !
त्या जत्रेमध्ये तुजला जी झाली धक्काबुक्की
भ्रमरांचे ते कुसुमावर गर्दीतुन हमले होते
कोंबडी शिजेतो तू-मी, त्या मिटक्या मारत असता,
बघ सुवास त्या रश्शाचे घरभर घमघमले होते !
एकांती ऐकू आली तिज सावधतेची वाणी
भलतेच मनी रचलेले त्याने तर इमले होते !
तू कार घेउनी जेव्हा आलीस अंगणी माझ्या
मज असुयेच्या वाताने उदरी टमटमले होते !
मी गझल हुडकुनी त्याची यमकांना जुळवत होतो..
'खोडसाळ' वाचुन सारे कंटाळुन दमले होते !
नववर्षाचे स्वागत करणारी प्रदीप कुलकर्णी यांची सुंदर कविता ...ये नववर्षा मला फार आवडली. सर्वप्रथम मनोगतावर कवितांची पंचविशी गाठल्याबद्दल प्रदीपरावांचे हार्दिक अभिनंदन. त्यांच्या ...ये नववर्षा या कवितेने प्रेरित होऊन मीही येणाऱ्या (आता खरं तर आलेल्या म्हणायला हवं) वर्षाच्या स्वागताप्रीत्यर्थ लिहायला बसलो. पण ते सकारात्मक का काय जमत नाही हो, काही केल्या ! असो.
तुझ्या स्वागतासाठी करतो कर्कश ठणठण...ये नववर्षा !
तुझ्या स्वागतासाठी होतो भाट नि चारण...ये नववर्षा!
नव-आशांची, नव-स्वप्नांची गाजर फसवी दावत ये तू
नव्या सुखांच्या इंद्रधनूचे लोणी मजला लावत ये तू
गतसालाच्या कार्ड-बिलांची करीत पखरण...ये नववर्षा !
दहा दिशांना नव-चॅनल्स्चे किरण कोवळे उधळत ये तू
घरांघरांतून सांस-बहूंचा जुनाच काढा उकळत ये तू
अशीच राहो त्यांची प्रतिभा कायम गाभण...ये नववर्षा !
ये प्रेमाचा ऋतू होउनी...न्हात न्हात गंधाळत ये तू
नवरात्रीला कुमारिकांचा तोल परी सांभाळत ये तू
ये माझ्याही दारी घेउन सनई-तोरण ...ये नववर्षा !
जे जे वाचक आणि समीक्षक, असेच त्यांना हसवत जा तू
'खोडसाळ'से काव्य वेगळे त्यांच्यासाठी प्रसवत जा तू
कुरकुरणाऱ्या जीवनगाडीला दे वंगण ...ये नववर्षा !
मूळ कसदार व सुपीक जमीन : दुनिया...
जमीनदार : अजबराव.
शेतमजूर / कुळवाडी खोडसाळ यांनी निढळाच्या घामाने सिंचून उगवलेले काँग्रेस गवत वाचकांना सप्रेम अर्पण :
स्वाद वेगळा आहे की वेगळीच मुनिया?
समजत नाही गुडदा की ही नळीच मुनिया?...
नियम खरोखर किती आगळे मुनियेचे ह्या!
कुणास ताडी, कुणास देते मळीच मुनिया!...
कधी वाटते, मुनिया इतकी वाइट नाही
देते भरताराला जेव्हा जुळीच मुनिया!...
अलगद पळ मी काढू पाहत होतो तेव्हा
बांधे भाळी माझ्या मुंडावळीच मुनिया...
सभोवतीचे काटे सारे टाळतोच मी
तरी टोचते थोडीशी, बाभळीच मुनिया...
कुणाला कधी दूर लोटले नाही आम्ही
गौर असो वा असो तशी सावळीच मुनिया...
कसा करू समझौता मी सांगा मुनियेशी?
देऊ पाहत आहे आज्ञावळीच मुनिया!...
आहे मुनिया 'खोडसाळ' आवडण्याजोगी
अर्धोन्मीलित असे जणू पाकळीच मुनिया...
आमची प्रेरणा धोंडोपंत यांची कविता हात तुझा हातात......
आणि केशवसुमार यांची मला कसा हा म्हणतो मेला....
भेट तुझ्या अंगातला सखे....झंपर दे मजला
पत्ता दे अन् भ्रमणध्वनीचा....नंबर दे मजला
नकोस बांधू कुंपण कारा सभोवती माझ्या
फुरफुरणारा वारू मी, तू....अवसर दे मजला
भत्ता, बोनस आणिक बढती हाव असे यांची
बंगला, गाडी आणिक वरती....शोफर दे मजला
मनोरथाचे अश्व दौडु दे निलाजरे अजुनी
हात तुझा मुस्कटात सखये....नंतर दे मजला
कसे जमावे माझे परक्या गोऱ्या रंभांशी
माय मराठी जिची असे ती....सहचर दे मजला
किती राहिले सांग अजूनी फुगायचे येथे
प्रभो पुन्हा ती सिंहकटीसम.... कंबर दे मजला
दे ! दे ! सखये,हात तुझा या 'खोडसाळ' हाती
निदान चुंबनरूपी सखये....गाजर दे मजला
आमचे स्फूर्तिस्थान : अजब यांची सुंदर गझल वेळच नसतो...
मनीमागुती फिरण्यासाठी वेळच नसतो
'स्वप्ना'लाही बघण्य़ासाठी वेळच नसतो...
जयन्त येतो, श्रावण येतो, वाचून जातो
अभिप्राय खरवडण्यासाठी वेळच नसतो... :(
बघावयाला कोणी येवो परंतु तिजला
चहा न् पोहे करण्यासाठी वेळच नसतो...
देणी असलेलेच भेटती लोक मला, पण
बघून त्यांना लपण्यासाठी वेळच नसतो...
खडे तसे मी 'त्यांना' बघुनी मारत असतो
नेम नीट पण धरण्यासाठी वेळच नसतो...
मरण्याआधी सखीस फोटो देउन गेलो
फ्रेम तिला तो करण्यासाठी वेळच नसतो !...
प्रिया चालली म्हाताऱ्या श्रीमंतामागे
'खोडसाळ' ह्या तरण्यासाठी वेळच नसतो...
आमचे परम-मित्र श्रीयुत धोंडोपंत यांच्या अखाडा या गझलेवरून प्रेरणा घेऊन आम्हीही लेखनाच्या अखाड्यात उतरून धूळपाटीवर चार-दोन ओळी खरडण्याचे औद्धत्य करीत आहोत.
बॉस मज बोले कडाडा
"रोज सबबी, रोज खाडा"
तो पहा मेमो मिळाला
नोकरी झाली अखाडा
इन्क्रिमेंट नाही मिळाली
बढतिचाही साफ राडा
कर्णकर्कश गीत माझे
सूरही थोडा भसाडा
ती उभी सौधात आहे
खोल की तूही कवाडा !
काय मी केले कळेना ?
लावला आहेस टाडा !
हासते माझ्यावरी ती
पाहुनी माझा खुराडा
खोडसाळा ही न कविता
फक्त शब्दांचा चुराडा
आम्हाला ऋतुगंध यांची कविता की गझल...? ही रचना आवडली. ( ती कविता आहे की गझल या विषयी मत देणे आम्ही सुज्ञपणे टाळत आहोत. झाकली मूठ सव्वा लाखाची!) त्यावरून सुचलेली एक रचना खाली देत आहोत. आमच्या 'कविते'ची मजल काही केल्या याहून पुढे जात नाही!
सखीच्या मुखी लागण्या वाव आहे
मिठी मारण्यालाच अटकाव आहे ...!
तुला काय सांगू मनी कोण माझी ?
वरण-भात तू, ती वडा-पाव आहे...!
तुझ्याशी सुरू, वाट संपे तुझ्याशी
मलैकाकडे ना मला वाव आहे ! : (
नको 'हाफ' मजला, नको 'फुल्ल' खंबा
पुणेरी तृषेला पुरे 'पाव' आहे
पुन्हा शोधण्याला चला काव्यसावज
पुढे आज कोरा नवा ताव आहे !
फुकाचे यमक जोडसी खोडसाळा
कवींच्यामध्ये ना तुझे नाव आहे
फुटत राहि ल्या आयुष्याच्या बिलोर काचा ही अप्रतिम गजल वाचून आमच्या अनंतात, आपलं, अंतरात, ढवळू लागलं. क्षीरसागरातून ढवळल्यावर रत्नं निघाली. आमच्या खोडसाळ अंतरातून मात्र....असो.
ओष्ठशलाका ओठांवरती फिरत राहिली
काल रात्रभर सखी प्रसाधन करत राहिली
तसूभरीही जरा सखीचे बूड न हलले
एकच जागी बसून नुसती चरत राहिली
पहा मातीचा गंध घेऊनी पाउस आला
फुटकी कौले अंगावरती गळत राहिली
उगाच घडली चूक अरण्यातली आपली
त्या भेटीने खाज अंगभर उठत राहिली
फुटत राहिली 'खोडसाळ' तुज छचोर वाचा
दिवस मास गझलांची शकले पडत राहिली..........
मूळ कविता : मृण्मयी यांची शृंगार
संपव आता उपास माझा, जेवायाला वाढ मला
खूप वडाला पूजपूजले, अता नको ते झाड मला
फुकट जेवसी, घोरत पडसी, उठून लागसी ढोसाया
उगा रिकामा पडून राहसी, दिवसा-रात्री नाड मला !
हात-तोंडाची पडे न गाठ, उत्कट व्हावी मिठी कशी ?
सोयरिकीचे तोडून बंधन , नवा लावू दे पाट मला
मनोमनी मी जरी वांछिते, नेई न कोणी हरून मला
नवऱ्याशी वादंग रोजचा, माहेराला धाड मला
हरेक जन्मी पुन्हा पुन्हा का होते अपुली भेट मढ्या ?
याही जन्मी हाच मिळाला, का नवरा मुर्दाड मला ?
कसे खोडसाळा समजावू, वरवरचा त्रागा आहे
रिझवाया मी आले तुज, समजोत कुणी बेचाड मला
आमची प्रेरणा - चक्रपाणि यांनी कोजागिरीच्या शुभमुहूर्तावर प्रकाशित केलेली औचित्यपूर्ण गझल/कविता पौर्णिमा.
लाजरी भासत जरी आहे समोरी पौर्णिमा
काय सांगू, ती खरी आहे टपोरी पौर्णिमा
चिंब हिरवळ, रात मखमल, प्रेममय वातावरण
मारते पण भाव नाकेली मुजोरी पौर्णिमा
साबणाचा वास तो घरभर पसरला, लाडके
तुंबलेली साफ कर ती त्वरित मोरी, पौर्णिमा !
राखरांगोळी तुझी मी आज करते राजसा
पाहसी शेजारची तू का छचोरी पौर्णिमा ?
बघ तिला, कोजागिरीला टॅन होऊ पाहते
राहते हल्ली जराशी पाठकोरी पौर्णिमा
आमची प्रेरणा - अजब यांची सुंदर गझल तसा नेहमी...
तसा नेहमी बासुंदी मी असायचो
तिच्या मुखी कारलेच होउन बसायचो
उमेद होती बघण्याची जेव्हा तिजला
खिजगणतीतही तिच्या कधी मी नसायचो...
ओळख माझी कसे विसरले अताच हे?
उधार देउन किती जणांना फसायचो !
पाडत होतो कवने मी पूर्वीदेखील...
पण कवनांवर लेखन-कंबर कसायचो...
टवाळ होतो, नव्हतो लोचट इतका मी!
क्वचित-प्रसंगी खोडसाळही असायचो...
कैक सारे मिसळ खाया लागले
अन् रुचिपालट कराया लागले
हा असंतुष्टांस अड्डा लाभला
रुष्टणारे चळवळाया लागले
वाजले स्वातंत्र्यडंके जालभर
दो दिसांनी शांत व्हाया लागले
बंदुका स्कंधी दुज्याच्या ठेवुनी
पारधी पारध कराया लागले
'प्रसव'पत्राची करोनी डिलिवरी
पोस्टमन कोणी ठराया लागले
'वीजवाटा' तद्न्य तो लावे छडा
नाव पोष्ट्या कोण घ्याया लागले !
बादरायण जोडुनी संबंध ते
'प्रसव'ण्या बंदी कराया लागले
जाहली ऐसी तिखट मग मिसळ की
वाचता ठसके बसाया लागले
Tor वा सायबरकफेच्या आडुनी
बाण शत्रुंवर पडाया लागले
हाय, एकाची इथे नावे किती
फसवणारेही फसाया लागले !
जाग सरपंचा कधी येईल का ?
लोक त्याला वापराया लागले
प्रेरणा : मिलिंद यांची गझल सल
बंदिस्त जाहल्याची सल काळजास आहे
झाला विवाह आता नरड्यास फास आहे
ओल्या अजून जखमा आहेत यौवनाच्या
अन् याद चप्पलेची फुटल्या मुखास आहे
पाहून ज्या फुलाला झालो सख्याहरी मी
दुसऱ्या कुणा मिळावे हा दुर्विलास आहे
बंदिस्त फूल करुनी बरणीत ठेवले मी
गुलकंद त्यास करुनी मी घेत घास आहे
एका करांगुलीने जे खोडसाळ सांगे
शब्दांत सांगणे ते अश्लील खास आहे
आमचे प्रेरणास्थान : प्रदीप कुलकर्णी यांची सुंदर कविता ...एकटी मी !
मज कधी करशी सवाशीण...एकटी मी !
फार झाले फक्त भाषण...एकटी मी !
नाचसी केव्हा सख्या तू भोवताली
ऊठ अन् बसशील तू माझ्याच ताली
भास हे सारेच रे पण...एकटी मी !
जो गडी येई, हवासा भासतो रे
एकटीला पाहतो अन् हासतो रे
पाळते तरिहि मी श्रावण...एकटी मी !
काय माझी चूक...केला मी पिझा तर ?
आठ दिस तो रोज तुजला वाढला तर ?
काय हे रुसण्यास कारण 
...एकटी मी !
काय माझा 'लूक' हल्ली आवडेना ?
'फिगर'ही माझी तुला का पाहवेना ?
सवतिचे नक्कीच जारण...एकटी मी !
एकटेपण खायला उठले मला जर
विनवुनी नाहीस तू आला सख्या तर
मी दुजा गाठीन साजण...एकटी मी !
रोज कांगावा तुझा मी पाहते रे
रोज तव लांडी-लबाडी पाहते रे
रोजचे आहेच भांडण...एकटी मी !
- खोडसाळ
(मोडतोडकाल : १२ सप्टेंबर २००७)
प्रेरणा : एका दिवसाचे स्वप्न
एक दिवस वरण व्हावे
तेलासोबत भातावर पसरावे
एक दिवस शेंग व्हावे
किती दिवस भोपळा राहावे
एक दिवस पवन व्हावे
अंत:पुरातून अदृश्य हिंडावे
एक दिवस वमन व्हावे
पोटदुखीतून मुक्त व्हावे
एक दिवस नारळ-खण व्हावे
सुवासिनीच्या पदरी पडावे
एक दिवस हे थांबवावे
कवींचे किती हे अंत पाहावे
एक दिवस प्रशासक व्हावे
खोडसाळाला गप्प करावे
प्रेरणास्रोताचा उगम : पानगळ
प्यावेसे वाटते सूप बोकडाच्रे
पाया-सूपा हवे खूर ते मिळेना
ताजे ताजे कसे रक्त-मांस होते
खाल्ल्यावाचून मज आज राहवेना
आधी नास्त्यातही मत्स्यरूप येई
आता स्वप्नातही मत्स्य आढळेना
झाली मदिरा जशी डोह मृगजळाचे
आहे डोळ्यापुढे, प्यावया मिळेना
मुर्गी अन् चिकन ते वेगळे चवीला
नवखा समजा जया फरक आकळेना
अमुच्या या मैफिली फक्त खवैय्यांच्या
ज्यांच्या उदरातली आग शांतवेना
नाही या भावना, प्रेमचित्र नाही
आहे खाबूगिरी, सत्य हे लपेना
कवितेचा बाज अन् साज ल्यायलेल्या
ओळी 'रुचिरा'तल्या, ज्याविना जमेना
तावांचा वायफळ 'खोडसाळ' वापर
असला लेखनकहर रोज वाचवेना
मिलिंद फणसे यांच्या अंतरी पेटलेला "वणवा" वाचला आणि आमच्या तथाकथित प्रतिभेनेही पेट घेतला. ("एव्हढी काय घाई झाली आहे लिहिण्याची? काहीतरी वाचता आणि बुडाखाली आग लागल्यासारखे करता!मी एखादं काम सांगितलं तर वेळ नसतो तुमच्याकडे. इथे मी मात्र मर,मर, मरत्येय..." इति सौ. पुढील 'सं'भाषण साऱ्यांना पाठ असल्यामुळे देत नाही.)
जोगवा लक्ष्मीकृपेचा मागतो आहे
सर्व धन घोड्यावरी मी लावतो आहे
रोज मागे वंदनेच्या लागतो आहे
एक डोळा शर्वरीवर ठेवतो आहे
होय, सर्वांशी जरी मी बोलतो हसुनी
खास कोणा एकटीला गाठतो आहे
तीच फुंकर घालते अन् दीप मालवते
आणि वर म्हणते "कशाला पेटतो आहे?"
वाहते देवा फुले पत्नी दिवस-रात्री
अन् उशी नवरा तिथे कवटाळतो आहे
व्यसन मटक्याचे मला आहे असे जडले
लागला नाही कधी पण लावतो आहे
हाय ते पार्ट्यांस जाणे संपले सारे
फक्त दुपट्यांच्या घड्या मी घालतो आहे
मार्ग कैसे वेगळे होतील दोघांचे?
पोटगीचा आकडा भंडावतो आहे!
कोरडे डोळे निरोपाच्या नको वेळी
चोरुनी ग्लिसरीन आधी घालतो आहे
कुकू शिन्दे यांनी मांडलेल्या किंचित एकतर्फी लग्नाआधी......नन्तर... ची दुसरी बाजू मांडण्याचा आमचा हा प्रयत्न. यच्चयावत् पीडित नवऱ्यांना (व खिलाडू वृत्तीच्या बायकांना) आमची बाजू थोडीबहुत तरी पटेल याची आम्हास खात्री आहे.
लग्नाआधी रूप वेगळे,
नंतर दिसती रंग वेगळे...
आधी... लांब रेशमी केस मोकळे
जीव सखे मम ज्यात गुंतला।
नंतर...सखी म्हणे हा त्रास फार मज
करून येते बॉब कुंतला।
आधी...तू आल्याची वर्दी देई
तुझ्या अंगीचा गंध आगळा
नंतर... सेंट प्रियकरासाठीच होते
नवरा मासा लावण्या गळा।
आधी...तू बोलावे, मी ऐकावे,
अंगावरुनी पीस फिरावे।
नंतर...तू बोलावे, तू बोलावे
तू बोलावे, तू बोलावे।
आधी...साखरेविनाही चहास गोडी
तुझ्या हातची अन् अधरांची
नंतर...अगोड चहाही परवडला पण
मिठास यावी कैसी गोडी?।
आधी...तंग तुझ्या त्या कपड्यामधुनी,
तारुण्य तुझे घे नजर खेचुनी।
नंतर...असे बाळसे तू धरले की
कपडे सारे गेले उसवुनी।
आधी...कोमल, हळवी प्रिया तू सुंदर
फुलासारखी जपण्याजोगी।
नंतर...किती जिवाचे कौतुक केलेस
एक असूनही भासे दोघी।
आधी...दमला असशील, थकला असशील
सख्या, पाय मी चुरुनी देते।
नंतर...पुरेत नखरे, स्वप्ने आवर
अस्तन्या दुमड, झाडलोट कर।
आधी...गृहिणी, सचिव मी, सखी एकांती
राजा माझा तूच खरोखर।
नंतर...सम्राज्ञी मी माझ्या घरची
गुलाम तू तर, माझा नोकर।
आमचे प्रेरणास्थान : प्रदीप कुलकर्णी यांची सुंदर गझल ...आता नको!
नको, डान्सचा बार आता नको
पुन्हा तोच झंकार आता नको
नका साथ नेऊ कुणीही मला
मजा ती मजेदार आता नको
हसू येत आहे अटीचे तुझ्या -
"मुलांचा मला भार आता नको!"
मला प्यार आहेत साऱ्याजणी
अशा दोन वा चार आता नको!
स्वत: मीच जेथे वळू व्हायचो
असा बैलबाजार आता नको!
गटारीस मजला असे वाटते
गळा कोरडा फार आता नको
नको डासविश्वातले हे जिणे...
नि हिंवताप आजार आता नको!
मुक्याचाच भारी मला सोस तो
तुझी त्यास तक्रार आता नको
तुझी वेळ होताच खाशील तू
अवेळी फलाहार आता नको!
तुझा बाप होकार देईल हे
खुळे स्वप्नसंभार आता नको!
गळेखाजव्यांनो कृपा ही करा!
गळ्यातून गंधार आता नको!
करी खोडसाळा विडंबन असे
कुणाचीच तक्रार आता नको!
"कसे जगावे...?" हे आम्हांस शिकवल्याबद्दल आम्ही प्रा. डॉ. संतोष कुलकर्णी, उदगीर, यांचे अत्यंत आभारी आहोत. त्यांच्या या ऋणातून काही अंशी तरी मुक्त होण्यासाठी आम्ही खालील ओळी प्राध्यापक डॉक्टर मजकुरांच्या चरणी सविनय अर्पण करीत आहोत.
'कसे लिहावे...?..' भान तिजकडे भटकत राही
लिहू कसे, ती समोर माझ्या मटकत राही
उभा जरी मी पहारेकरी दारावरती
क्षणाक्षणाला मुलगी खाली सटकत राही
पळून गेली कार्टी याचे दु:ख न मजला
हिला न नेले सोबत हे मज खटकत राही
पुसून माझी स्थावर-जंगम क्षेमखुशाली :(
जगास टवळी सांगत सत्ये भटकत राही
जवळ करी ती बंगला, गाडी, पैसा माझा
मलाच केवळ झुरळासम ती झटकत राही
Posts
