वैधानिक इशारा
उजवीकडे 'सुभाषित सरिते'त दिसणारी इंग्रजी वाक्यं मी, म्हणजे खोडसाळाने, लिहिलेली नसून मला आवडलेली प्रसिद्ध quotations आहेत. एका वाचिकेचा गैरसमज झाल्यामुळे हे स्पष्टीकरण देत आहे.
Monday, January 02, 2017
Friday, January 01, 2016
प्रस्तावना
मनोगत ह्या मराठी भाषेला वाहिलेल्या (बहुधा) सर्वोत्कृष्ट संकेतस्थळावर अनेक प्रतिभावान हौशी कवी आपल्या रचना सादर करतात. त्या वाचून आपल्याला असे काही लिहिता येत नाही याचा मला खूप राग यायचा. सांगू नका कोणाला, पण माझी अवस्था ते काय असूयाग्रस्त की मत्सरग्रस्त म्हणतात ना तशी व्हायची. मग ठरवलं - नाही ना आपल्याला असे काही छान छान, नवनवीन कल्पनांनी नटलेले, साहित्यिक मूल्यांनी ओतप्रोत, इ. इ. लिहायला जमत, मग ठीक आहे. जे लिहितात त्यांची विडंबनात्मक टर उडवायची. कोल्ह्याला द्राक्षं आंबट, दुसरं काय. परत विडंबन करणे तुलनेने बरेच सोपे, खासकरून छंदबद्ध कविता वा गज़लांचे. तयार जमीन, तयार यमकें, रेडीमेड कवाफ़ी. आपण फक्त ओळी जराशा उलटसुलट केल्या की झाले विडंबन तयार. वाचणाऱ्यांनाही गंभीर रचनांचे अर्थ लावत बसण्यापेक्षा 'हसा आणि विसरून जा' छाप विडंबने वाचणे सोयीस्कर वाटते. त्यामुळे आमच्यासारख्यांची चलती असते. कोणी नाक मुरडलेच तर कानाच्या पाळ्या धरून आचार्य अत्र्यांच्या ' झेंडूची फुले' चा वारसा सांगावा. वर अत्यंत आदराने (नाटकं करायला आपलं काय जातय) ' क्व सूर्यप्रभवो वंश: क्व चाल्प विषयामति: ' वगैरे वाक्यं टाकावी. एकाच वेळी आपला विनम्रपणा आणि सु'संस्कृत'पणा दाखवण्याची संधी का सोडा? (संस्कृतातील ओ की ठो काही येत नसले तरी गाठीशी अशी दोन-चार वाक्य पाठ करून ठेवली आहेत मी. भाव मारण्याच्या कामी येतात.) अशी काही विडंबने इथे देण्याचा मानस आहे. खरे तर 'टाकणार आहे' लिहिणार होतो पण 'देण्याचा मानस आहे' कसे भारदस्त वाटते, नाही? मूळ रचनांचा दुवाही देईन. विडंबन आवडो न आवडो, वाचकहो, त्या मूळ रचना जरूर वाचा ही मात्र खोडसाळाची कळकळीची विनंती आहे. त्या प्रतिभावंतांची थट्टा करण्याच्या माझ्या पापाचे यामुळे थोडे तरी परिमार्जन होईल.
ता.क. ह्या नोंदीची तारीख बघून चक्रावून जाऊ नका. ही प्रस्तावनास्वरूपी नोंद ब्लॉगच्या सुरुवातीसच रहावी म्हणून भविष्यकालीन तारीख घातली आहे.
Labels: प्रस्तावना
Tuesday, October 27, 2009
(मदार)
प्रेरणा : पुलस्ति यांची गझल मदार
"काय, गेली तक्रार वाड्यावर ?"
"छेड काढा अजून आडावर..."
भरड साडी, तरी खुलून दिसे
नेसणारी वयात आल्यावर
पाखरांचा बघा रुबाब जरा
भाव त्या मारतात कट्ट्यावर !
टाळतो कालिजात जाणे मी...
(ताण येतो उगाच डोस्क्यावर)
हात स्मश्रूत गुंतलेले जे
या मिशीची मदार त्यंच्यावर
(सर्वत्र "साभार परत")
Labels: विडंबन
Tuesday, October 20, 2009
ना कांजण्यास जमले
जयन्ता५२ यांची सुंदर गझल "ना चांदण्यास जमले" वाचून म्हटलं बघू या आपल्यालाही काही 'जमतंय' का ते. पण कसलं काय? तेथे "पाहिजे जातीचे" ! कुठे जयन्तरावांसारखे जातिवंत कवी आणि कुठे खोड्या. आम्ही अजूनही 'खोड्या, शीक रे अ, आ, इ... ' च्या पातळीवर. 'जमले जसे जयन्ता, खोड्या, तुला न जमणे' 
पण जित्याची खोड काही मेल्याशिवाय जाणार नसल्याने औद्धत्य करीत आहे. (जयन्तराव, तुम्ही आमची 'मजबूरी' समजून घ्याल अशी आशा करतो.)
ना गोवरास जमले ना कांजण्यास जमले
ती कंड शायरीची ना शमविण्यास जमले
'पिच' शोधला तुझा तो नवखा कुणी खिलाडी
शेजारच्या ’विकेट’वर ना खेळण्यास जमले?
डिवचत अनेक होत्या माशा मला, परंतु
नादात प्रीतिच्या त्या ना वारण्यास जमले
बस, पाहिले तुला अन् बेशुद्ध जाहला तो
परतून मम वसंता ना बहरण्यास जमले
दिन रात शहरभर मी फिरतो तुझ्याच मागे
कोणी हमाल दुसरा ना ठरवण्यास जमले
मी पाहिले तुला ती नक्कीच सर्वपित्री
होऊन भूतबाधा ना झोपण्यास जमले
----------------------------------------------------------
(खोडसाळ)
Friday, October 16, 2009
'सुहास' त्याला दिले नाव आहे
आमचे प्रेरणास्थान : जयन्ता५२ यांची गझल सुखास आता तुझे नाव आहे
घरात आला नवा भाव आहे
'सुहास' त्याला दिले नाव आहे
'दिला'स तू जर न चोरून नेले
तुझी सहेली 'सही !', 'वाव !' आहे
उगाच पत्ते पिसू मी कशाला
तुझा रडीचाच जर डाव आहे ?
'लिना' घरी हाय नवरा 'रिना'चा
तिच्या पतीला कुठे ठाव आहे ?
कट्यार कसली तुझी बोडक्याची
कशीबशी कापते पाव आहे
'दिला'त क्लृप्त्या किती खोडसाळा
मुखी परी बावळा आव आहे !
---------------------------------------------------
(खोडसाळ)
अनिकेताची मित्रास विनंती
आमची प्रेरणा : बघत राहु दे तुझ्याकडे
फुकट राहु दे तुझ्याकडे
भाव घरांचे फार चढे ||धृ||
लाख न उरले, बनले कोटी
किमती पाहुन भरली भीती
मागुनी बघु कुणाकडे ? ||१||
कर्ज मिळे बँकांतुन सत्वर
फेडत बसता लागे घरघर
चक्रव्याजाचे उंच कडे ||२||
सत्य भेटले भाडोत्र्याला
पंख लागले घरभाड्याला
खोडसाळ अनिकेत रडे ||३||
Thursday, October 08, 2009
अभंग फुक्याचे
तुकोबांची व ज्ञानेश्वर माउलींची मन:पूर्वक क्षमा मागून ...
१)
आपुल्या माहेरा | जाऊ मी कशाला | खेचीन तुम्हाला | कोडतात ||
सुखदु:ख माझें | ऐकियलें नाहीं | कळवळा नाहीं | नवर्याला ||
सासुला यें शूळ | सुनेला पाहोनी | खुलें ती देखोनी | जावयासी ||
यांचें सवतीसि | लागलेसें चित्त | धाडी मज नित्य | माहेराला ||
फुक्या म्हणे त्यांना | येतील न्यावया | संगें आपुलिया | फौजदार ||
मूळ अभंग : तुकारामांची गाथा अभंग क्रमांक १५८७ इथे वाचा.
२)
देवींचिये द्वारी उभा जन्मभरी | तेणें युक्ति नारी साधियेल्या ||
चंद्रमुखी म्हणा सूर्यमुखी म्हणा | स्तुतीची गणना तोषकरी ||
असोनि संसारीं नेत्रे वेगु करी | देखतो उभारी बाह्या सदां ||
फुक्यादेव म्हणे गेलेत पाहुणे | शेजारचे राणे माडीवरीं ||
मूळ अभंग : श्री ज्ञानेश्वर महाराज विरचित हरिपाठ अभंग क्रमांक १ इथे वाचा.
३)
गोड चुंबनें तें बळें | घेंऊनी नामानिराळें ||
तैसा तूंहि आम्हाठायीं | खेळतोसी अंतर्बाहीं ||
भक्ष समजुनी चोरा | इथे वळवी मोहरा ||
फुक्या म्हणे अधीलपणे | अंग चर्चिलें चंदनें ||
मूळ अभंग : तुकारामांची गाथा अभंग क्रमांक ७६९ इथे वाचा.
४)
वाईटांचें भलें | दीन जाहलें चांगलें
आर्या, दिंडी, केका | त्यांचें मोल नाहीं, लेका
जळ्ळी सत्यज्योति | देतें करवंटी हाती
उंच निंच गोरा | परी गरीब नवरा
फुक्या म्हणे भले | ऐशा पत्नीने छळले
मूळ अभंग : तुकारामांची गाथा अभंग क्रमांक १७१६ इथे वाचा.
Saturday, September 05, 2009
एका घरात होत्या बाया कजाग दोन
आमचे प्रेरणास्थान : एका तळ्यात होती बदके पिले सुरेख.
आमच्या प्रेरणास्थानाचे प्रेरणास्थान : The Ugly Duckling
एका घरात होत्या बाया कजाग दोन
होता पुरूष तिथला धारून फक्त मौन
कारण लहानसेही भांडावयास चाले
आई व बायकोचा नेहमीच वाद चाले
दोघी तयास टोची, दिसतो हताश, दीन
होता पुरूष तिथला धारून फक्त मौन
पुरुषास दु:ख भारी, भोळा रडे स्वत:शी
पोरेहि ना विचारी, सांगेल तो कुणाशी
कर्तेपदास त्याच्या देती मुळी न मान
होता पुरूष तिथला धारून फक्त मौन
एके दिनी परंतु पुरुषास त्या कळाले
संकोच, लाज सारे वार्यासवे पळाले
चाले घराघरातुन डिट्टो असाच सीन
त्याचेच त्या कळाले सारे पती समान...
Labels: विडंबन
Subscribe to:
Posts (Atom)
Posts
